Tìm kiếm Blog này

Đang tải...

08-11-2008

Cảm nhận về bài "Khăn thương nhớ ai"

Họ và tên: Trần Hồ Thanh Thương Lớp: 10A9STT: 28Trường: THPT Võ Thị Sáu
Đề bài: Cảm nhận về bài ca dao “Khăn thương nhớ ai”
Kho tàng ca dao Việt Nam vô cùng phong phú, giàu giá trị tư tưởng, nghệ thuật, là “thơ của vạn nhà”, là tấm gương soi cho tâm hồn và đời sống dân tộc, là niềm tự hào khôn xiết về cái cách mà những con người lao động Việt Nam trực tiếp bày tỏ long mình mà không cần nhờ đến bất kì một khuôn khổ thơ chính quy nào. Họ gửi gắm vào đó là yêu thương, sướng vui, đau khổ; là hoài bão, ước mơ, niềm mong mỏi… Không nằm ngoài chuỗi sáng tác mang đề tài thương nhớ làm nên bản sắc văn hoá dân gian, bài ca dao được nhà phê bình Hoài Thanh đánh giá là “hay nhất Việt Nam”, “ Khăn thương nhớ ai” cũng trĩu nặng niềm thương nỗi nhớ của người con gái đang yêu, sâu lắng và hay lạ lùng…:
“Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề.”

Ca dao về nỗi nhớ là hợp âm các nốt trầm lắng đọng lòng người trong cung bậc tình yêu - vốn là đề tài muôn thưở và quen thuộc của người bình dân. Nỗi nhớ nhung nào có buông tha một ai? Mọi cảnh huồng, mọi số phận, mọi trang lứa; và nó nhẫn tâm bủa vây, bám víu lấy người con gái đơn chiếc. Nỗi nhớ ấy như muốn thiêu đốt tan chảy cả cõi lòng nhưng lại được che giấu kín đáo và ý nhị, không bộc lộ một cách buông tuồng, suồng sã. Tâm trạng nàng, biết tỏ cùng ai? Những câu hỏi không có câu trả lời, cô dành để hỏi những vật dụng quen thuộc nhất kề bên mình trong lúc cô đơn :
“Khăn thương nhớ ai?...
... Đèn thương nhớ ai?”
Những câu hỏi cất lên rồi lại trôi dạt mãi vào hư vô im tiếng, cứ nén chặt niềm thương nỗi nhớ trong lòng, để rồi chực trào tuôn ra thành tiếng thở dài triền miên. Cái khăn được hỏi đến đầu tiên và cũng được hỏi nhiều nhất’ cô gái hỏi vật trao duyên mang ý nghĩa thiêng liêng duy nhất của mình. Chiếc khăn ấy phải chăng đã ấp ủ biết bao hơi ấm bàn tay, đã thấm đượm nhiều vô chừng những lời ân ái mặn nồng :
“Gửi khăn, gửi áo, gửi lời,
Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa”
Giờ người đã xa, hơi ấm nồng đượm vương vấn nơi đây âu chỉ là nỗi buồn chờ đợi quá khứ, cái không gian cô quạnh cứ miên man trải rông trên nhiều chiều, nỗi nhớ cứ thế mà quanh quẩn trong tâm trí trăm mối tơ vò, khiến vật chứng nhân vô trí vô giác cũng động lòng mà:

“Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt.”
Ba hình ảnh đặc trưng cộng hưởng thêm ba câu thơ láy cô gái tự nhân hoá chiếc khăn lên rồi hỏi: “Khăn thương nhớ ai?”, cùng lối vắt dòng láy tổng cộng sáu lần từ “khăn” thành một điệp khúc tạo cảm giác dường như nỗi nhớ càng thêm triền miên. Mỗi lần hỏi là một lần nỗi nhớ kia thêm trào dâng cuồn cuộn trong lòng. Ôi, sầu đong càng lắc càng đầy! Cô gái đang hỏi chiếc khăn trao duyên hay đang đối thọi với bản thân mình đây? Đằng sau nghệ thuật đảo thanh đầu uyển chuyển, cách sử dụng hình ảnh vận động trái chiều, đằng sau hết thảy các sử “xuống- lên”, “rơi- vắt” của khăn hiện lên hình ảnh một con người rất rõ, con người ấy đang tiếc nhớ khôn nguôi về mối tình đẹp đẽ. Nhớ đến mức không còn tự chủ được dáng đứng bước đi, không thề đứng yên ngồi ổn được, cứ thất thểu ra vào, bởi vậy người ta mới có câu:
“Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than”
Nỗi nhớ cứ rừng rực trong lòng, len lỏi vào từng dòng máu thớ thịt, thế mà vẫn không đủ để cản ngăn dòng nước mắt khóc thầm:
“Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt”
Nước mắt em rơi từ khoé lệ u sầu, rơi trên tiếng cười đùa hôm qua, và rơi trên u buồn hôm nay, những “ hai hàng nước mắt đầm đàm như mưa: làm khổ em biết bao nhiêu đêm dài. Nỗi nhớ sâu trong tâm hồn réo thúc bùng sôi nhưng được bộc lộ ý nhị, nọt ngào, mang màu sắc nữ tính, nhẹ nhàng. Cô gái trong bài ca dao là một con người biết trân trọng những kỉ niệm, biết ghìm nén lòng mình, dẫu cho trái tim đã băng hoại vì nỗi buồn man mác gậm nhấm lủi tàn mất rồi. Cái khăn đã giãi bày hộ cô gái cái nghẹn ngào đọng mãi trong lòng không nói ra được. Cái thứ cảm gáic không gọi được tên nặng trĩu trong lòng là thế, vậy mà cứ nhẹ tênh lan toả rộng khắp, thấm đượm vào không gian, vào cả sự đồng cảm nơi người đọc...

Nhưng không chỉ có thế, nỗi nhớ ở đây còn được đong đếm theo bước chân thời gian chứ không chỉ thăng trầm theo từng bước đi của nhân vật. Ban đêm là thời khắc để bất kì con người nào cũng có thể suy ngẫm về người, về đời, rất thật. Đối với cô gái, đó là lúc niềm khắc khoải lại càng làm tim cô đau nhói. Niềm đau ở đây được diễn tả theo một cách riêng, nhất quán và không thể nhầm lẫn. Điệp khúc “thương nhớ ai” được giữ lại trọn vẹn còn tâm sự được gửi gắm tiếp vào ngọn đèn đêm:
“Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt”
Cả bài ca dao là một hệ thống các câu hát lẻ độc lập: khi đứng riêng chúng hoàn toàn có thể diễn đạt hết nghĩa, còn khi ghép chúng lại với nau, chúng thu hút người đọc và nỗi lòng trải rộng mãi hết không gian rồi lại sang thời gian. Trong sự ưu phiền vò võ của đêm khuya khắc vợi canh tàn, trong bóng đêm mịt mù đến hốt hoảng, đốm lửa ấm dù nhỏ nhoi trên đầu ngọn bấc kia chứng tỏ người thắp đèn vẫn chưa tài nào ngủ yên được. Cô gái gửi tâm tình ngổn ngang trăm mối những đêm thâu trằn trọc vào ngọn lửa nhỏ, hay chính ngọn lửa tình bất diệt luôn cháy mãi trong tâm can? Chừng nào lửa tình vẫn cháy thì chừng ấy lửa đèn kia tắt làm sao được. Vẫn là câu hỏi không có lời đáp, và vẫn là hình ảnh tượng trưng được nhân hoá, “ngọn đèn” cũng biết thổ lộ bao điều, buộc ta phải rung cảm suy nghĩ nhiều hơn, sâu sắc hơn những điều được đề cập trong lời ca da diết.


Bày tỏ, giãi bày hộ cô gái bằng giá trị tượng trưng rất biểu cảm theo lối nói vòng đầy cuốn hút, nhưng rồi rốt cuộc “khăn” và” đèn”cũng chỉ là cách nói gáin tiếp thông qua biện pháp nhân hoá. Đến dòng thơ thứ chín, không kìm lòng được nữa, thứ “cảm xúc không gọi được tên” trên kia chực vỡ oà, cô tự hỏi chính mình:
“Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên.”
Hình tượng các nghệ nhân dân gian sử dụng thật hợp tình hợp lý, nhất quán và xuyên suốt: “đèn chẳng tắt” vì “mắt không yên”, “mắt không yên” nên “đèn chẳng tắt”. Nỗi ưu tư còn nặng trĩu, khối tinh thần bất biến vẫn vẹn nguyên, tình yêu chung thuỷ chẳng đổi dời. Cứ khép đôi bờ mi đẫm lệ, hình bóng người thương lại hiện về, giấc ngủ dẫu có cũng vô cùng ngắn ngủi và mãi chập chờn những giấc vơ vô ảo vô thực. Năm lần hỏi, năm lần điệp từ “ai” vang lên thổn thức xoày vào lòng ta một nỗi niềm khắc khoải, đồg cảm bi ai. Bản thân từ “ai” mang ý phiếm chỉ, nên câu trả lời thực chất được khẳng địh ngay từn câu hỏi tưởng như không có lời đáp. Cách khẳng định này không được diễn đạt bằng ý chính mà mang tính nghệ thuật, thi vị hơn, mạnh mẽ hơn. Dẫu vậy, với tính chấ nghệ thuật rất riêng của văn học dân gian, chẳng mấy ai yêu quý bài ca dao này không tự lý giải được, rằng không ai khác ngoài chàng trai đã gây nên nỗi lòng cô đọng trong điệp từ “ ai” kia. Mười câu thơ bốn chữ còn hay về cách gieo vần: vần chân xen lẽ vần lưng, trong đó thanh bằng và thanh trắt lại xoắn quýt lấy nhhau tạn nên âm điệu luyến láy liên hoàn, bâng khuâng mãi. Và nếu cứ đi theo cung cách cấu tứ như thế, lòng cứ tự hỏi lòng, thì bài ca dao sẽ trải dài cùng nỗi sầu đến vô tận. Lần theo mạch xúc cảm xuyên suốt, qua tới mấy lần hỏi, điểm cao trào bất chợt xuất hiện đột ngột dưới hình thức câu tho8 lục bát, biến nỗi nhớ nhung dằng dặc kia thành:

“Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề”
Từ nhịp thơ bốn chữ dồn dập và gây rung động lạ kỳ chuyển sang lục bát nhẹ nhàng và xao xuyến, bởi lẽ, cô gái một mực thương nhớ người yêu vẫn biết lo lắng cho số phận trái ngang của mình. Cô nhớ lắm, đến nỗi:
“Qua cầu dừng bước trơng cầu
Cầu bao nhiêu nhịp lòng sầu bấy nhiêu”
Guồng quay cuộc sống thì cứ mãi lừng lững tiến về phía trước, hoàn cảnh trớ trêu không cho phép người con gái đơn thân mãi “ Thương thương nhớ nhớ sầu sầu”, xã hội không đồng ý để cô “Một ngày ba bận ra cầu đứng trông” . Từ “lo” được lặp lại đến hai lần, cùng chỉ từ số nhiều “những” chứng tỏ trong lòng cô gái đang có nhiều lo sợ mênh mông khi nghĩ về người mình yêu cùng một lúc; nhói cả tim khi nghĩ rằng anh sẽ thay đổi, sẽ như” vầng mây bạc giữa trời mau tan”; quặn cả lòng khi hay cả một xã hội phong kiến thối nát đang chực chờ ép duyên... Hạnh phúc quá mong manh và cái quyền tự do yêu đương cũng thật là bấp bênh, khi tình yêu tha thiết chân chính luôn bị nỗi sợ nơm nớp vô biên lấn át, “Sợ mẹ bằng đất, sợ cha bằng trời”. Nỗi lo phiền trĩu nặng tâm can, xuất phát từ chính nỗi nhớ thươngkho6n nguôi, từ khát vọng yêu và được yêu, từ sự bức bối muốn được vùng dậy giải thoát. Tình yêu, nỗi nhớ nơi con tim mồ côi và nguội lạnh vẫn cứ chan chưa tình người, dạt dào sức sống mà không hề bị luỵ, đau thương, yếu hèn. Càng yêu, càng nhớ thì con người ta càng bộc lộ sự lạc quan trữ tình và chung thuỷ của mình:
“Chờ anh cho tuổi em cao
Cho duyên em muộn má đào em phai”
Để diễn tả được hết nỗi long cũng như tính nhân văn sâu sắc, bài ca dao mang những yếu tố thi pháp và biện pháp nghệ thuật quen thuộc: điệp từ, điệp ngữ gây cảm giác quyến luyến mà dồn dập; dùng hình ảnh tượng trưng và nhân hoá chúng đạt hiệu quả cao. Quan trọng hơn cả, ẩn chưa trong toàn bài ca dao là nét đẹp kín đáo, thu hút, đằm thắm nữ tính; khá đặc biệt so với các khúc ca thương nhớ khác dung hình thức biểu đạt trực tiếp…:
“Nhớ ai hết đứng lại ngồi,
Ngày đêm tơ tưởng một người tình nhân.”

“Nhớ ai nhớ mãi thế này?
Nhớ đêm quên ngủ, nhớ ngày quên ăn”

Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?

...Vì thế, “Khăn thương nhớ ai” luôn có một chỗ đứng nhất định trong ca dao nỗi nhớ nói riêng , toàn bộ kho tàng văn học dân gian nói chung và một vị trí riêng trong lòng người đọc. Vượt chặng đường “những mấy nghìn năm”, bài ca dao sẽ mãi là viên ngọc long lanh, tuy hình thành từ bàn tay thô kệch nhưng được gọt giũa bởi tấm lòng và tâm hồn đẹp đẽ cao quý của người bình dân Việt Nam.

104 nhận xét:

  1. tuj dang kjm baj nay de lam van nak,cam on nhju nha
    ^^

    Trả lờiXóa
  2. hay bai van nay rat hay!

    Trả lờiXóa
  3. cam? on da~ post bai` nay hihi..:))

    Trả lờiXóa
  4. cam on nhju
    bai nay hay lem
    tui dang kan
    thanks nha

    Trả lờiXóa
  5. Kha'Lam' day' nha
    cung duoc do ailam zay

    Trả lờiXóa
  6. con thieu tong ket noi dung va nghe thuat cua bai nhung nhin chung la kha

    Trả lờiXóa
  7. to chua doc nhung cung~ cam on ban to hoc kem van lam thi vao lop 10 dc co 6 diem? ak` :(

    Trả lờiXóa
  8. dinh chep het mot bai nhung so ba` co chui~ wa'

    Trả lờiXóa
  9. paj nj` cung dc d0' chu' . Ma` paj` nay daj` wa' !! C0^' gang rut gon laj nha pan . ma paj` nj` kon thjeu phan` tong ket :( nhung cam on paj` viet nay cua pe'Thanh Thuong nha ! thanks nhju` !!! :0:0:0 :X:X:X

    Trả lờiXóa
  10. pe' Thanh THuong c0' njck chat hok cho mjnh ep vao NC chien choi

    Trả lờiXóa
  11. cam on ban nhieu nha minh dang can .

    Trả lờiXóa
  12. cam on nhiu nha.... bai` nay` hay lam'

    Trả lờiXóa
  13. sao toan van hoc dan gian khong ha khong co van hoc trung dai a

    Trả lờiXóa
  14. mình đang tìm bài này,cảm ơn nhìu nhé ^^

    Trả lờiXóa
  15. thank you neu k co baj van naj thi minh' chag pt lam sao lun

    Trả lờiXóa
  16. bài khăn thương nhớ ai của tác giả nào vậy?

    Trả lờiXóa
  17. bai nay cung duoc do nhung chua tong ket ve noi dung va nghe thuat.noi chung la cung duoc,hihi.a quen ban nen dua ra bai hoc cho ban than trong phan tong ket.

    Trả lờiXóa
  18. bai nay cung tam nhung hoi lan man.cam nhan chua duoc dac sac cho lam.dnham qua the phan tich mat roi em oi....co nguyen thi thu thuy.truong thpt lam ha.lam dong

    Trả lờiXóa
  19. bài viết quá dài lại không đi vào trọng tâm chính. nhưng văn phong khá giành mạch và rõ ràng

    Trả lờiXóa
  20. bài khăn thương nhớ ai là của văn học dân gian mà. không rõ người sáng tác vì là truyền miệng

    Trả lờiXóa
  21. tui cung hoc o VTS ne 10A9 nam nay ha

    Trả lờiXóa
  22. :X Thật là ngưỡng mộ

    Trả lờiXóa
  23. cảm ơn bạn rất n`. ngày mai mình p? làm bài văn này r`. ý văn của bạn rất dồi dào. cố gắng phát huy nhé :)

    Trả lờiXóa
  24. chong nguoi di nguoc ve xuoi
    chong em nhu cho chay rong ngoai duong!!!!!!!

    Trả lờiXóa
  25. thanks ban nhiu' mjh dang can bai nj'

    Trả lờiXóa
  26. hãy vào web http://sites.google.com/site/nguyenhieunhanvn/

    Trả lờiXóa
  27. http://sites.google.com/site/nguyenhieunhanvn/

    Trả lờiXóa
  28. https://sites.google.com/site/nguyenhieunhanvn/

    Trả lờiXóa
  29. tui cung dang kiem bai nay` ne`k may wa' troi` lun

    Trả lờiXóa
  30. kug dc do nhug van thua tuy_toi day anh chj bao cho kon thieu kjnh ngjem lam!!!!!!!!!

    Trả lờiXóa
  31. hay do nhug noi xuat sac thj kon lau lam_viet lai bai khac roi anh cham cho em!!!!!!!!!!!!

    Trả lờiXóa
  32. Cam on ban nha thank minh o truong Phan dang luu pipipipi

    Trả lờiXóa
  33. co`n cach mo? ba`i nao ma` k gioi thieu hay dinh nghia kho tang ca dao la j k?

    Trả lờiXóa
  34. hay that do kam on ban nhju nha hj

    Trả lờiXóa
  35. :))hay chi tiết hay ().()

    Trả lờiXóa
  36. bai vik rat hay thank nhiu

    Trả lờiXóa
  37. bài này của HSG văn ở Long An làm, cái này bạn chỉ copy y nguyên thôi hả?!

    Trả lờiXóa
  38. super hero qóh ih :x ngưỡng mộ nhaaaaaaaaaa :x ...
    cảm ơn nhều lắm :x

    Trả lờiXóa
  39. cung duoc ,giup tuj nhiu kam on nhe

    Trả lờiXóa
  40. oh the la minh co pai de chieu nay nop rui ths

    Trả lờiXóa
  41. bài này nên ngắn gọn lại một chút nưa . dài quá ban oj

    Trả lờiXóa
  42. cam on nhe,bai nay dai ghe

    Trả lờiXóa
  43. BAI NAY PHAN TICH TOT DAY ,NHUNG MO BAI VAN CHUA AN TUONG LAM .DU SAO CUNG CAM ON BAN NHE

    Trả lờiXóa
  44. bai nay kha hay aj ala tac gja thj chqo lwen der hok hoj kjh ngjem nao

    Trả lờiXóa
  45. Có bài để đọc vả tham khảo là vuôi dòi. ở đó chê với trách ngta =; =;

    Trả lờiXóa
  46. bai trong vo da nhieu con bai nay dai hon nua huhu

    Trả lờiXóa
  47. bai van nay cung dc vi to cug dag can!thank

    Trả lờiXóa
  48. tui dg chuan bi cho bai kt hc ki chua pit de the nao ne chi xin copy phan than bai vs ket thui nk cong nhan hay nk

    Trả lờiXóa
  49. baj van cug dc. mjk dag can de lam baj thj hk1. tuy daj nhug mjk se rut gon laj xju.

    Trả lờiXóa
  50. ban muk lam baj van nj coa the nka vao so may 01697621909 k. hoak 01645248462

    Trả lờiXóa
  51. baj nay pan viet rat hay trinh do viet van cao that do cam on pan nha -minh dang can

    Trả lờiXóa
  52. đọc dị thôi chớ văn nâng cao mà làm theo đâu có được , tự lực cánh sanh

    Trả lờiXóa
  53. hi lay tat loi binh tren

    Trả lờiXóa
  54. thi hok ki pai nay cam on na

    Trả lờiXóa
  55. bai van con dai nhung tinh cam cua bai van nay
    cung hay hihi ^^

    Trả lờiXóa
  56. cam nhan bai van rat hay.....zezy zoot

    Trả lờiXóa
  57. nói chung thật ra bài bạn này mình thấy phần đầu ổn nhưng phía cuối lại dài dòng lê thê

    Trả lờiXóa
  58. ­wa hay the ma kung co nguoi che

    Trả lờiXóa
  59. kug dk nhg so chep vao se 0d mat

    Trả lờiXóa
  60. hay đấy dag cần nhưg mỏi tay thấy bà cố lun nhưg jù sao cũg thanks...bạn

    Trả lờiXóa
  61. co bai nao la suy nghi ve tinh yeu doi lua trong bai ca dao khan thuong nho ai ko ạ

    Trả lờiXóa
  62. nặc danh là ai mà như tự kỉ ý =.=

    Trả lờiXóa