Suy ngẫm về cách đánh giá bài văn theo hướng "Mở"

Bài văn nhập vai Tấm Cám: Thành công khi vào vai "phản diện"

13/10/2012 09:14 am

Nhà nghiên cứu văn học dân gian Nguyễn Hùng Vĩ cho rằng nữ sinh nhập vai Cám khiến người đọc cảm thấy ghét Cám tức là đã thành công.

>> Những bài văn "lạ" gây sốt

>> Bài văn nhập vai Tấm Cám và những ý kiến trái chiều >> Bài văn nhập vai Tấm Cám và lời phê "Đáng sợ quá!"   Xung quanh câu chuyện về bài văn gây sốc của nữ sinh nhập vai Cám kể về truyện cổ tích Tấm Cám đang gây xôn xao cư dân mạng, PV đã có cuộc trò chuyện với chuyên gia văn học dân gian, giảng viên khoa Văn học Nguyễn Hùng Vĩ (ĐH KHXH&NV-ĐHQGHN)..   Đề văn "hãy nhập vai nhân vật Cám, kể lại chuyện cổ tích Tấm Cám", nhưng học sinh lại sử dụng các từ ngữ nó, con này, con kia, rách rưới mà còn đòi theo quý tộc, oai như cóc… là những từ ngữ hiện đại, chợ búa. Việc lựa chọn ngôn từ trong bài văn này của nữ sinh liệu có chính xác không thưa ông? Dù cách kết thúc như thế nào thì truyện cổ tích Tấm Cám vẫn mang trong mình giá trị nhân văn cao cả. Đã gọi là “nhập vai” thì phải nhập cho đạt. Nếu nhập không đạt thì sẽ không đúng yêu cầu “nhập vai” của đề bài. Cô Cám là một nhân vật phản diện, bị nhân dân căm ghét từ nhiều đời nay. Nhập vai để người đọc ghét Cám cũng là một lựa chọn.    Tôi đọc thì thấy, qua bài làm của thí sinh trên, nhân vật Cám đáng ghét thật, và hiểu rằng: Trong cuộc sống ngày nay, còn thật nhiều Cám hiện đại, thậm chí còn tệ hơn cả Cám ngày xưa.   - Nữ sinh đã nhập vai diễn tả lại cụ thể từng việc Cám đã hại Tấm ra sao với một ngôn ngữ rất lạnh lùng. Liệu việc “nhập vai” quá đạt có khiến những thầy cô giáo phải suy nghĩ?   Ngôn ngữ Cám trong bài là ngôn ngữ tiêu cực của nhân vật “Cám hiện đại”. Tác giả bài viết đã cố gắng thâm nhập vào ngôn ngữ đó để tăng thêm phần đáng ghét của nhân vật.    Trong văn học, người ta gọi đó là “ngôn ngữ nhân vật”. Chí Phèo chửi giỏi thì chưa hẳn Nam Cao đã chửi như vậy trong đời nhà văn đáng kính này.    Cần phân biệt “ngôn ngữ nhân vật” với “ngôn ngữ của người kể truyện”. Còn độ non nớt của ngôn ngữ người kể truyện là một chuyện khác. Trong bài thi này, tác giả hoàn toàn “nhập vai”, và đó là ngôn ngữ của nhân vật Cám.   - Ông đánh giá gì về sự vô cảm của một bộ phận giới trẻ hiện nay thông qua cách các em thể hiện tư tưởng của mình qua cách hành văn trong văn học?    Tôi không cho rằng, tác giả đã nhập vai “hơn cả nhân vật trong câu chuyện”, mà nghĩ rằng tác giả đã xây dựng một hình ảnh Cám hiện đại trên chất liệu truyện cổ tích. “Khác” chứ không phải là “hơn”.    Làm sao bài văn này lại có thể sống lâu hơn câu chuyện cổ tích kia chứ. Ngôn ngữ “lạnh lùng” mà tác giả dùng là một thành công của lối kể tự sự. Còn đánh giá “vô cảm” hay không vô cảm thì phải xem lại. Tôi đọc tôi rất bức xúc vì tôi hiểu rằng, xã hội có nhiều Cám như thế lắm.   Có lối viết đầy tình cảm của Thạch Lam mà cũng có lối viết khách quan của Nam Cao chứ.    Còn nếu nói một “cách hành văn trong văn học” của các em học sinh phổ thông thì chung chung quá. Vì văn học rất phong phú và đa dạng. Cần trước hết, phải điều tra xã hội học mới nên nhận định như vậy.   - Có ý kiến chuyên gia tâm lý cho rằng các em học sinh phổ thông bây giờ không còn thích các câu chuyện cổ tích xưa cũ nữa nên không thể “nhập vai” một cách sâu sắc?   Tôi không rõ, ngày xưa người ta yêu truyện cổ tích như thế nào, chỉ đọc được rằng, dân số 95% mù chữ thì đọc cái gì cơ chứ? Họ kể thôi. Mà trung bình trên tổng dân số, mỗi ngày kể và nghe bao nhiêu truyện thì cũng có ai nghiên cứu thống kê ra đâu?    Tôi biết đọc từ năm 1962, truyện đọc lúc đó, truyện ngắn và tiểu thuyết nhiều hơn truyện cổ tích mất rồi. Mỗi thời đại có món ăn tinh thần của thời đại đó. Nếu như, chưa sáng tạo ra được một món ăn tinh thần “ngon” hơn truyện cổ tích là lỗi của cả nền văn học chúng ta.   - Hiện nay đoạn kết trong SGK lớp 10 đã được sửa đổi cho nhẹ nhàng hơn. Ông đánh giá gì về điều này?   Về đoạn kết truyện Tấm Cám trong SGK lớp 10, tôi cho đó cũng là một cách kể, cách kể đó chung tinh thần với cách kể của cụ Nguyễn Đổng Chi trong Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam. Nhưng bỏ đi những chi tiết muối mắm, ăn mắm, lời rủa của quạ. Đã gọi là một “cách kể” thì là chấp nhận được.    Truyện cổ tích không có “bản gốc”, không có “nguyên bản” nên nhà làm sách có quyền kể theo ý mình.   Còn để như cách kể của cụ Nguyễn Đổng Chi cũng không sao cả. Tôi đọc Kinh Thánh và Đại Tạng kinh, thấy trong đó đầy rẫy những cậu chuyện tràn máu và nước mắt, thậm chí gớm ghiếc. Ấy vậy mà, các tôn giáo đó vẫn là những tôn giáo từ thiện đấy thôi!    Chả nhẽ lại không đáng cảnh báo cho học sinh lớp 10, có Giấy chứng minh nhân dân rồi rằng : Hiện tại và tương lai, nhân loại vẫn đầy tội ác và có thể, chúng ta phải đối mặt với những tội ác còn kinh khủng hơn. Vấn đề là dạy như thế nào trong vấn đề đó. Xin cảm ơn ông! Theo VTC

Văn hóa bị biến tướng

Nghẹt thở cảnh chen chân khai ấn đền Trần

(Dân trí)- Đồng hồ mới chỉ 21h nhưng cả ngàn người đã chen chúc nhau trước hàng rào cổng đền Trần. Vẫn biết ấn có thiêng thì phải được mở vào giờ tốt, tức là giờ tí ngày rằm tháng riêng, nhưng biển người đổ về vẫn ngày một đông, cố tìm mọi cách vào đền.
 >>  Ấn đền Trần được phát trước giờ "thiêng"
 >>  Đền Trần trước giờ khai Ấn

Bên trong đền, những lời diễn văn khai mạc vẫn chưa dứt, giờ tốt vẫn chưa đến, nhưng bên ngoài, hàng trăm người vẫn tìm cách vượt hàng rào, hàng nghìn người vẫn dồn nén nhau vào những thanh chắn bằng sắt.

Ấn tín của nhà Trần, khai mở vào đầu năm để nhắc nhở các bậc quan lại, chuẩn bị thật tốt cho công việc của một năm mới, làm được nhiều điều có ích cho muôn dân…

Nhưng giờ đây, ấn đền Trần lại khiến cho người ta nghĩ rằng các đức ngài sẽ phù hộ cho thăng quan tiến chức, cho phát tài phát lộc… được mấy ai nghĩ đến cái ý nghĩa sâu xa của các bậc tiền nhân dành cho ngày khai ấn?

Nhìn dòng người đổ về đền Trần trong ngày này, quả mới thấy được những khát khát và mộng ước quan trường của mọi người mới thật là lớn lao. Tất nhiên, những việc đó chẳng có gì phải giấu giếm, việc xin ấn như một động lực giúp người ta thêm cố gắng nỗ lực trong cuộc sống, nhưng đến mức phải giẫm đạp lên nhau, thì quả thật cần phải xem lại tấm lòng của mình trước khi bước chân vào chốn linh thiêng...

Năm nay, ban tổ chức lần đầu tiên tổ chức phân luồng du khách ngay từ xa...

 

Với khá nhiều các điểm ban ấn được bảo vệ rất an toàn

Chính vì thế rất nhiều người chọn cách vào lễ từ sẩm tối...

 

... và tranh thủ công đức với các bậc bề trên trong ngày khai ấn

 

Tượng các vị hoàng tử nhà Trần bàn tay bóng loáng bởi những người đi lễ "xoa lộc"

 

Những vị khách mời thẻ xanh...

 

 ...bao gồm cả các phóng viên đứng đợi ở khu vực riêng, không được vào khu vực làm lễ

 

Ở bên ngoài, hàng vạn người dân và khách thập phương đang cố gắng dồn ép nhau vào hàng rào bảo vệ...

 

Mặc dù biết trước là đến giờ tí ngày rằm tháng giêng mới đến giờ khai ấn...

 

... nhưng họ vẫn đến trước cả giờ đồng hồ, chen lấn nhau đến nghẹt thở trước cổng đền.

 

Và đến khi không giữ được bình tĩnh cùng tâm lí đám đông...

 

... du khách bắt đầu tìm mọi cách để lọt qua hàng rào bảo vệ

 

Dù đã được tăng cường lực lượng bảo vệ nhiều hơn các năm trước nhưng họ vẫn quá nhỏ bé so với hàng ngàn du khách bên ngoài

 

Bắt đầu có những người tìm đường tắt...

 

... hoặc trèo lên những mái nhà cạnh cổng đền. Những người này càng làm cho đám đông sốt ruột

 

Họ tiếp bước làm bẹp những hàng đầu tiên khiến lực lượng bảo vệ phải giải cứu

 

Dòng người cứ theo nhau vào khiến chính các nhân viên bảo vệ vòng ngoài cũng phải từ bỏ vị trí

Và khi hàng rào sắt không chịu được, dòng người dẫm đạp lên nhau chạy tới lỗ thủng...

 

Khiến không ít người phải được các lực lượng chức năng chăm sóc...

Một thanh niên bị chèn vào hàng rào ngạt thở đến bất tỉnh...

 

và vào nằm trong bệnh viện dã chiến trong đền

 

Khuôn mặt thất thần trước cảnh giẫm đạp của một nhân viên y tế

 

Một cặp vợ chồng đi tìm lại giày dép sau khi chen lấn

 

Trong khi đó, giờ khai ấn vẫn chưa tới...

Việt Hưng

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hội Đền Trần sẽ không tiếp tục phát ấn vào đêm 14

Sáng 7/10, người phát ngôn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tô Văn Động đã đưa ra thông tin mới nhất về việc phát ấn tại Lễ hội đền Trần, Nam Định vẫn được tổ chức vào đêm 14, rạng sáng Rằm tháng Giêng hàng năm.
 >> Chưa có quyết định cuối cùng về việc phát ấn đền Trần
 >> Nghẹt thở cảnh chen chân khai ấn đền Trần

Theo đó, “Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định dứt khoát không phát ấn vào đêm ngày 14, rạng sáng ngày 15. Còn kết luận những ngày sau đó có phát ấn hay không thì đang giao cho Ủy ban nhân dân thành phố Nam Định và Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam hội thảo, tiến hành nghiên cứu, lấy ý kiến và báo cáo lên Bộ trưởng và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, thành phố Nam Định để quyết định,” ông Động cho biết.

 

Khai ấn Đền Trần

Quyết định này được cho là kỳ vọng của các ban ngành quản lý vào việc góp phần hạn chế những tệ nạn như chen lấn hỗn loạn, trộm cắp, móc túi… đã để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng, gây tổn thất cho người dân và bất ổn trong đời sống xã hội ở những năm trước. 

Quyết định không phát ấn vào đêm 14, rạng sáng ngày 15 sẽ đánh dấu một bước ngoặt trong việc quản lý Lễ hội của các cấp ban ngành do những tiêu cực của lễ hội này đã tồn tại nhiều năm và chưa có cách gì giải quyết dứt điểm.

Thời gian qua, cũng đã có nhiều cuộc hội thảo do sở Văn hóa Thông tin Nam Định tổ chức liên quan tới việc phát ấn đền Trần, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học. Theo ý kiến của một số nhà sử học cũng như nhà văn hóa thì việc phát ấn đền Trần đã phần nào bị biến tướng, tạo dư luận không tốt. 

Vì vậy, việc Bộ VH-TT-DL ra quyết định dừng phát ấn vào đêm 14, rạng ngày 15 tháng Giêng cũng được coi là một nỗ lực chấn chỉnh công tác quản lý Lễ hội, và cũng để Lễ hội đền Trần, vốn là một nét đẹp văn hóa tâm linh có từ hàng trăm năm nay, tiếp tục là điểm sáng làm phong phú thêm đời sống tinh thần người Việt.

Theo Chi Lê

Vietnam+

Suy ngẫm: Ý nghĩa kết thúc truyện Tấm Cám?

Truyện Tấm Cám _ Một cách nhìn khác
(Dân trí) - Hiếm có một tác phẩm văn học nào ở ta được bàn luận nhiều và cũng bị thay đổi nhiều như truyện Tấm Cám. Nó từng được đưa vào giảng dạy trong hệ tiểu học nhưng rồi bị bỏ ra. Gần đây, nó lại trở lại ở cấp cao hơn, sách Ngữ văn lớp 10.
>> Độc giả đề xuất bỏ truyện Tấm Cám khỏi SGK
>> Sách giáo khoa sửa truyện Tấm Cám


(Minh họa: Ngọc Diệp)

Sự “tái xuất giang hồ” của truyện Tấm Cám lại một lần nữa dấy lên những cuộc bàn luận về việc sửa phần cuối câu chuyện. Trong truyện Tấm Cám của Nguyễn Đổng Chi, đoạn kết viết:

Sau khi vua cho đón Tấm về cung “… Cám thấy chị trẻ đẹp hơn xưa, sinh lòng ghen ghét, ao ước cũng được trắng, được tươi giòn như Tấm. Nó giả vờ như không biết chuyện gì, hỏi Tấm:

- Chị Tấm ơi, chị Tấm, chị dầm sương giãi nắng, đi vắng khá lâu, sao giờ chị trắng?

Tấm đáp:

- Có muốn trắng để chị giúp cho.

Cám hí hửng bằng lòng ngay. Tấm sai người đào một cái hố, bảo con Cám tụt xuống rồi sai người đem nước sôi dội vào con Cám, con Cám chết còng queo dưới hố. Tấm đem xác con Cám làm mắm gửi cho dì ghẻ, nói là quà của con gái mụ gửi biếu. Mẹ con Cám tưởng là quà của con thật, lấy làm sung sướng, ngày nào mụ cũng giở mắm ra ăn, khen lấy khen để.

Một con quạ bén hơi, bay đến đậu trên nóc nhà, nhìn xuống kêu:

- Ngon gì mà ngon, mẹ ăn thịt con, có còn xin miếng.

Mụ chửi bới quạ, xua đuổi con quạ bay đi. Đến ngày mắm gần hết, nhòm vào chĩnh, mụ mới nhìn thấy đầu lâu con mình..., uất lên, ngã vật xuống đất mà chết”.

Cách đây khoảng 20 năm cũng đã từng bùng lên cuộc tranh luận xung quanh cái kết “độc nhất, vô nhị” của truyện Tấm Cám. Nhiều ý kiến cho rằng đoạn kết của truyện quá dã man, không phù hợp với truyền thống nhân ái của dân tộc Việt Nam. Ngược lại, có ý kiến cho rằng kết như thế là hợp lý bởi chính Cám đã cùng với mẹ mình 4 lần giết chị gái (Tấm). Để không bị giết lần thứ 5, Tấm không còn cách xử lý nào khác bởi ngày nào mẹ con Cám còn sống thì sự sống của Tấm còn bị đe dọa.

Sau đó, sách giáo khoa đã bỏ truyện Tấm Cám ra khỏi chương trình. Trong truyện Tấm Cám của nhiều nhà xuất bản cũng lược bỏ đoạn này.

Gần đây, dư luận lại xôn xao xung quanh SGK lớp 10 đưa truyện Tấm Cám vào chương trình giảng dạy. Đoạn cuối được lược bỏ, sửa lại như sau: “Tấm sai quân hầu đào một cái hố sâu và đun một nồi nước sôi. Tấm bảo Cám xuống hố rồi sai quân hầu dội nước sôi vào hố. Cám chết. Mụ dì ghẻ thấy vậy cũng lăn đùng ra chết". Câu chuyện nhẹ nhàng hơn, đỡ ghê rợn hơn.

Ngày còn đi học, đọc đến đoạn Tấm làm mắm Cám gửi về cho dì ghẻ, tôi rất hả hê, khoái chí.

Rồi lớn lên, tôi thấy chuyện đó thật ghê rợn. Người chị dùng nước sôi để giết em gái cùng cha khác mẹ của mình đã là hành động độc ác đến man rợ nhưng sau đó còn làm mắm để gửi về cho người mẹ thì sự độc ác đến ghê sợ… Việc cắt bỏ đoạn kết là hợp lý.

Nhưng giờ đây, tôi lại suy nghĩ khác. Câu chuyện Tấm Cám đã tồn tại vượt qua thời gian như vậy không thể là không có lý. Vậy thì vì sao dân tộc Việt Nam với truyền thống nhân ái, nhân văn lại chấp nhận cái đoạn kết miêu tả sự độc ác ghê rợn đến như vậy? Thông điệp của cha ông gửi lại cho chúng ta là gì? Phải chăng chúng ta chưa hiểu của tiền nhân?

Theo tôi, ở đây tồn tại hai nhân vật Tấm ở hai thời điểm khác nhau. Một cô Tấm dịu hiền thủa hàn vi và bà hoàng hậu Tấm độc ác khi có quyền lực. Vì sao một cô Tấm mồ côi, lam lũ nhưng yêu em, thương cha, tin tưởng dì ghẻ, một con người giàu lòng nhân ái, yêu thương nhưng khi thành hoàng hậu đã trở nên độc ác đến ghê sợ như vậy? Phải chăng chính bởi Tấm, một cô thôn nữ nghèo, không được ăn học tức là chưa được trang bị tri thức để làm người quyền quý bỗng dưng trở thành hoàng hậu nhờ sự trợ giúp của hư vô chính là cội nguồn của những hành vi độc ác của Tấm sau này?

Quyền lực rất dễ làm nhân tâm tha hóa hay nói cách khác, đó là sự tha hóa nhân tâm khi có quyền lực. Sự ngu dốt cộng với quyền lực sẽ đẻ ra tội ác ghê rợn. Điều đó đã hơn một lần xảy ra trong lịch sử.

Phải chăng đó chính là thông điệp mà tổ tiên muốn gửi đến cho chúng ta hôm nay?

Hiện nay đang tồn tại hai quan điểm. Một là không đưa vào chương trình giảng dạy phổ thông. Hai là sửa, bỏ đoạn cuối. Theo tôi, cả hai cách làm trên đều ấu trĩ. Hãy để cốt truyện như nó đã từng tồn tại. Có điều, khi giảng dạy, cần phải phân tích sâu sắc sự tha hóa của nhân vật Tấm để từ đó, rút ra bài học về sự tha hóa bởi quyền lực của con người.

Bùi Hoàng Tám
------------------------


193 bình luận
Gửi bình luận 1 - Long Vân - Nam - 22 tuổi - Từ Hà Nội - 08:14 08-11-2011Vật chất sinh ra ý thức. Các Mác đã nói thế còn gì. Theo tôi thì nên giữ nguyên cốt truyện như nguyên bản của nó. Thay vì chỉnh sửa nội dung làm cho tam sao thất bản thì các nhà giáo hãy phân tích cho học sinh hiểu được hết các khía cạnh của câu truyện, từ đó mà rút ra được những bài học cho chính bản thân mình. Đó cũng là 1 cách giáo dục vậy.
----------
2 - Nguyễn ngọc Quang - Nam - 23 tuổi - Từ Hưng Yên - 08:16 08-11-2011Tôi xin đồng ý vói quan điểm của tác giả Bùi Hoàng Tám
---------
3 - Hoa Nhược Hàn - Nữ - 23 tuổi - Từ Tp.Hồ Chí Minh - 08:19 08-11-2011Bao nhiêu đứa trẻ luôn nghĩ nằm lòng "cô Tấm" là 1 người tốt, vậy với cách nói của bạn mình thấy nó đã làm mất đi hình ảnh đó. Sao bạn không nghĩ mẹ con của Cám đã nhiều lần giết hại Tấm, chịu hậu quả như thế là luật nhân quả??? Ở thời đại bây giờ, nếu bạn bị đối xử như Tấm bạn sẽ làm như thế nào? Có tha thứ cho người ta được hay không??? Theo mình nghĩ nếu muốn sửa lại kết của truyện thì hãy để giống như Thạch Sanh Lý Thông, mẹ con Cám bị sét đánh - làm chuyện ác thì sẽ bị quả báo
4 - Hoàng Trung - Nam - 54 tuổi - Từ Bắc Giang - 08:24 08-11-2011- Trong tác phẩm ca khúc" Tình yêu bên bờ sông quan họ" có đoạn " Em là cô tấm thảo hiền...." nếu không có câu truyện Tấm Cám Nhạc sỹ sẽ lấy nhân vật nào để gép cho một tình yêu đẹp bên dòng sông Cầu...
5 - nguyen anh hao - Nam - 47 tuổi - Từ Hà Nội - 08:24 08-11-2011Đồng tình với ý kiến của bạn Tám.Không có gì vô lý mà trường tồn với thời gian,chẳng qua chúng ta không tìm thấy chân lý trong những điều tưởng như vô lý mà thôi.
6 - QuangMinh - Nam - 32 tuổi - Từ Hải Phòng - 08:25 08-11-2011Nên bỏ hẳn truyện này ra khỏi sách giáo khoa, bởi vì:
1- Còn rất nhiều truyện khác có ý nghĩa hơn
 2- Tội ác lại chồng chất lên tội ác, Cám thực ra rất đáng thương...Người chủ mưu(mẹ Cám) lại không bị trừng phạt theo đúng pháp luật (không bị xử) nên cũng chẳng biết tội lỗi của mình là gì.
3- Tội ác kinh khủng nhất trong truyện lại do Tấm gây ra, và khi kết thúc Tấm vẫn sống ngoài vòng pháp luật. Tội ác sẽ sống mãi mãi.....
-------------------
7 - hồđức tài - Nam - 22 tuổi - Từ Tp.Hồ Chí Minh - 08:25 08-11-2011Hay lắm. đồng tình với tác giả.1 tác phẩm văn học sâu sắc nhất là ở đoạn kết, đừng quá đề cao hình tượng cô tấm đã ăn sâu vào con người viêt nam.
------------------
8 - Nguyễn Văn Tùng - Nam - 27 tuổi - Từ Thanh Hóa - 08:26 08-11-2011Bùi Hoàng Tám viết đoạn kết rất hay. Đúng là như thế hãy để chuyện tấm cám tồn tại nguyên bản không sửa. Có điều người đọc, người học phải có cái nhìn sâu và rộng hơn. Có thể tác giả đã có cái nhìn về sự phát triển tâm lý của nhân vật khi có được sự sung sướng và quyền lực nhưng tác giả lại chưa thể thể hiện trong câu chuyện để cho người đọc nhận ra, để đến bây giờ mới có những tranh luận về câu truyện Tấm Cám này.
----------------------
9 - Duc Vu - Nam - 34 tuổi - Từ Hà Nội - 08:26 08-11-2011Theo tôi thì nên bỏ hẳn truyện Tấm Cám ra khỏi chương trình SGK
---------------
10 - hạ quân tường - Nam - 21 tuổi - Từ Hà Nội - 08:28 08-11-2011Khi con người có quyền lực, thì có thể biến từ 1 người chân chất,tốt bụng và hiền lành thành 1 người tàn ác Nhưng nó phải cần thời gian để có thể như thế. Chứ ko phải,đột nhiên có quyền lực ,có thể tàn ác ngay. Trong khi tấm vốn dĩ có trái tim nhân hậu. Vì thế 1 nửa đồng tình với bài viết,nửa không. Theo tôi, ý kiến của bạn cũng ấu trí!